Muhit Siyaset Başlığı


(Kürşad the Falcone) #3308

Uygulama üzerinden gideceksek kapitalizm de sosyalizm de olası sorunlara vaad ettiği çözümleri getiremiyor. Sosyalizm için kapitalizmin getirdiği devlet faaliyetlerin etkinsizliği ve tek elde toplanan gücün devleti otoriter rejime sürükleyeceği eleştirisi doğru. Sosyalizmin de kapitalizm için kar maximizasyonu ve sermaye birikimi politikalarının sosyal adaleti bozduğu ve asıl üretimi yapan işçiyi sömürdüğü de doğru. Bu yüzden doğru politika etkin denetleyici devletle serbest piyasa olmalı.

Sosyalizmin getirdiği eleştiriler işçi hakları ve sosyal adaletin korunmasında çok etkili. Sosyalist rejimin gelmesinin savunulmasını mevcut koşullarda ben de doğru bulmuyorum ama sosyalist fikirler yaşamalı.


(Berk Kaynak) #3309

@Edward_Nygma

Bana kalırsa süreç kalıcılığı etkiliyor. Yakın bir zamanda değişeceğini düşünmüyorum zaten, ancak belli başlı olaylar bu kalıcılığı sağlayabilir.

@FordPrefect Karl Marx insanın tekil bir doğası olamayacağını, tür-özünün toplumsal birikimin bir sonucu olduğunu savunuyor. Ancak Karl Marx’ın Komünist Manifesto’yu yayınladığı zaman Charles Darwin - “Türlerin Kökeni” kitabının 10 yıl öncesiydi. Das Kapital ise Türlerin Kökeni’nden yalnızca 10 yıl sonra yayınlandı. Yani evrimin bu kadar yaygın olmadığı ve kabul görmediği bir zamanda. Bu bağlamda evrimsel biyolojimizden ve bizim de tekil manada bir doğamız olduğundan habersizdi. Bugün evrimsel biyolojiyi incelediğimizde insanların toplumları ve kültürleri oluşturmasındaki motifleri çok rahat görebiliyoruz.

Evrim günümüzdeki kadar ileri bir düzeyde biliniyor olsaydı Marx’ın fikirleri ne derece değişirdi hep merak etmişimdir. Bu arada, toplumların sosyo-kültürel olarak insan doğasını şekillendirdiğine katılıyorum. Ama insan doğası direkt olarak toplumdan gelmiyor. Bu noktada neden Kapitalizm’in daha kolay uygulanabilir olduğu açık bence.


(Sapere Aude!) #3310

İnsan doğasına belirli noktalarda uygun, buna katılıyorum. Yerleşmesinde kapitalist sistemin içerisine doğan nesillerin sisteme uygun hale getirilmelerinin de önemli olduğunu düşünüyorum. Bir noktada Marx’ın yine haklı olduğunu düşünüyorum. “İnsanların yaşam biçimini belirleyen bilinçleri değildir; ama, onların bilincini belirleyen sosyal yaşam biçimleridir.” derken kapitalizmin ideolojik aygıtları ile kendine daha geniş kabul zemini oluşturması uyumlu geliyor.


(Kürşad the Falcone) #3311

Bunun bir diğer nedeni de kapitalizm de sürekli üretimin olması. Ortada sürekli bol ürün olması bölüşüm adaletsizliğine bakılmaksızın kapitalizmin dahi iyi bir sistem gibi görünmesine olanak sağlıyor. Sosyalizm de bölüşüm sorununu çözme iddasıyla gelmesine rağmen üretimi halledemeyince otomatik sorunlar baş gösteriyor.


(Can) #3312

Sosyalizm ve Kapitalizm karşılaştırma yapmak için çok anlamlı bir konu aslında. Neden sosyalizmin başarısız olduğu algısına gelirsem, sorunu devrim yapan kuşak değil her zaman sonraki kuşaklar yaşar. Bunu şöyle açıklayabiliriz:

  • Kapitalizm dediğim gibi insan psikolojisi üzerine kurulmuş bir sistemdir. İhtiyaç baskısı yaratma, özel mülkiyetin daha tatlı gelmesi, laizzes faire vs. Kapitalizmde iş yapmak her zaman daha kolaydır. Kapitalizmde fakirsen alma mantığı vardır ama fakir yine alır, bu yüzden kar sağlanır. Yaptığınız ürettiğiz ürünü devlete vereceğiniz bir miktar karşılığında tüm dünyaya pazarlayabilirsiniz.

  • Sosyalizm, kapitalizme karşı kurulmuş bir sistemdir ve temel ilkesi budur. Sosyalizm işçi-emekçi sınıfını diğer tüm sınıflarla eşit tutar, mal ve toprakların kamuya ait olduğunu savunur. Sosyalizmin hemen hemen tüm türevlerinde (ki nasyonal sosyalizmde buna dahildir) market piyasası kapalıdır ve devletin kontrolündedir. Dolayısıyla girişim ve iş yapmak zordur, farklı fikirlere yer yoktur. Ayrıca ürettiğiniz ürünüde satamazsınız, ürünler doğrudan tüketilir.

NOT: Komünizm ile sosyalizm aynı değildir. Kardeş denir, kuzen denir bilemem ama komünizm silahla, sosyalizm sendikayla işler.

İki sisteminde belirgin eksi ve artıları var. Birinde salak yerine konuyorsunuz, diğerinde ise iş yapmak pek mümkün değil. Bu tercih meselesi. Fakat günümüzde artık gerek ekonomi gerek siyaset farklı bir boyuta geldi. Teknolojinin ilerlemesiyle, özellikle internetin gelişmesi siyaseti öldürdü. Ortak bir fikire varmak hem zor, hem de çok fazla yanlış bilgi var.

Ha kapitalizm sömürüdür, sosyalizm melektir diye bir olay pek yok. Kapitalizm fakirleri sömürür genelde zenginleri doyurur, sosyalizm herkesi sömürür herkesi doyurur. İşte iyi mi kötü mü demek size kalmış bir konu. Derlerdi ya Komünistler Moskovaya, o hesap. Kim neyi beğenirse.


(Can) #3313

Flood için özür dilerim. Birleşik Krallık hakkında araştırmadan bir şey diyemem ama:

Alman İmparatorluğu evet endüstrinin anormal bir hızla geliştiği bir ülkeydi. Ve Marx haksız da değildi, çünkü Alman halkı bu hızlı gelişmeden rahatsızdı. Ama, bunun ekonomiyle alakası yoktu. Hatta “Wir wollen unsern alten Kaiser Wilhelm wiederhaben” diye bir şarkı vardır ve şarkıda rahatlıkla sorunun ne olduğunu görebilirsiniz. Almanya kurulduğu (doğrusu birleştiği) günden beri güçlü bir ülke ve sanayilerinin hatta die Konzern dediğimiz Krupp, Rheinmetall, Mauser, Germaniawerft gibi şirketler özellikle Almanyayı askeri anlamda müthiş ilerlermişti. Asıl amaç Birleşik Krallığın yerini savaşmadan endüstri yoluyla almaktı en azından zamanındevlet adamları böyle düşünmüştü. Bunun için mesela Fransa ile, Alsas-Loren için savaşıldı. (Hayır önemsiz gördüğünüzün farkındayım, ama bu topraklar 2 dünya savaşı başlattı, milyonlarca asker sadece burada öldü) Alman halkıda bundan dolayı mutluydu, tek sıkıntı sanayinin doğayı hızlıca mahvedip hastalıklar getirmesiydi.

Okuyana sabredene teşekkürler, konunun genel özeti bu. Daha da açılması gereken bir konu ki Alman İmparatorluğu’nun tutumu ve politikası mükemmel bir politika. Dürüst olmak gerekirse dünyaya bir daha gelecek olsaydım Alman İmparatorluğunda doğmak isterdim.

Edit: sanayisini bu denli şahlandırıp bir kaç senede büyük güç haline gelen diğer ülke Japonya. Onlarında zaibatsuları vardı. Mutlaka bakın derim. Sonradan birleşen İtalya bu kervana pek katılamıyor, hatta İngiltere ve Amerikaya dünyanın göçünü veriyor İtalya o senelerde. Biraz daha sonra sanayileşme başlıyordu sanırım.


(Deniz) #3314

Bana çok kırmızı hap, mavi hap gibi geliyor. Evet kapitalizm başarılı da yani neye göre kime göre?


(i) #3315

Velev ki koşullar falan ortaya çıkmadı da böyle oldu, sosyalizmin aslı nedir ki zaten ?

Sosyalizm iktidara oy vererek köleleşmektir. Bireyi, yeteneği sömürme işidir. Vasıfsızın ilelebet fedakarlık beklemesidir. İnsan doğasına aykırıdır. Herkesin yeteneği ölçüsünde çalışması değil ürettiği kadar değer görmesi adildir. Kontrol mekanizması güç ve otorite olan bir sistemin yozlaşmaması mümkün değildir. Hepsini geçtim insanların asıl beklentisi sosyalizm falan değildir. İyi yaşam şartlarıdır.
Velhasıl kelam ütopyadır. Mükemmel bir sistem hiçbir zaman gelmeyecektir. İnsanın olduğu her yer bozulmaya ve yozlaşmaya müsaittir.


(Friendly Neighborhood Spider-Man ) #3316

Ucuz atlatmışım.


(s) #3317

kesinlikle katiliyorum.
kapitalizm insan dogasinin bir yansimasi.
cocuklara bile baktigimizda kendi iclerinde cekisme, rekabet, sayginlik duyulma istegi bulunmakta. buyudukce zaten bu durum daha da buyuyup tamamen insani hirstan olusmus bir yapi haline getiriyor.


(Can) #3318

Buna zam denemez aslında, diğer tüm telefonlarda da fiyat artacak. Çünkü 2017 fiyatları dolar kuru 3.7 iken yapılandırılmıştı. Şimdi 4.8’e çıkıp duruyor. Aslında fiyatlar hala aynı, orjinal sitede dolar üzerinden fiyatlar değişmemiş


(Sapere Aude!) #3319

Bu nereden çıktı ki şimdi? Yine pratiğe mi bakıyoruz?


(meta) #3320

Sosyalizm, ideal gaz gibi. Özelliklerini, denklemini bilmek maddeleri tanımak için çok önemli ve faydalı fakat gerçek hayatta ideal gaz yok.

Sosyalizmi ideal olarak uygulamak için kişilerin büyük çoğunlukla bu bilince ulaştırılması lazım. Fakat kişileri yeterince bilinçlendirebildiysen, sistemin zaten pek bir önemi kalmıyor. Aksi takdirde bu, güç kullanılarak uygulandığında, yozlaşmaya çok elverişli.

Yani bugünün sorusu “bu sistem ideal bir şekilde uygulanabilir mi” olamaz, “bu sistemin işleyebilmesi için ideal bir ortam oluşabilir mi” olabilir ancak, ki bu da sosyalizm ihtiyacını zaten ortadan kaldıran bir durum.


(Berk Kaynak) #3321

Bence burada döngüsel bir durum var. Yaşam biçimleri bilinçleri tarafından şekilleniyor, ancak o yaşam biçimi de bilincin evrimini kısıtlayacak şekilde bilinci şekillendiriyor. Sahip olma, rekabet, hırs gibi istençler çok derinlerimize işlemiş, doğal içgüdüler. Bu içgüdüler sayesinde tarihsel sürecimiz bizi kapitalizme getirdi belki de. Kapitalizm ise bizi kendinden koparmamak adına kendine bağlıyor. Yukarıda da demiştim, Kapitalizm’in insanları illüzyona kaptırma kabiliyeti çok yüksek. Kendine şaşalı bir portre çizmesi ve insanların içlerindeki başarmak istencini beslemesi çok kolay.

Misal, insanlardaki alışkanlık döngüsünün reklamlarda bir taktik olarak kullanıldığı ilk büyük ürünlerden birisi “Pepsodent” isimli diş macunudur. Tamamen işaret-rutin-ödül mekanizmasıyla geliştirilmiş bir pazarlama anlayışı vardır ve Amerika’da insanlara diş fırçalama alışkanlığını kazandıran diş macunu olarak bilinir. Uzun bir süre kullandığı alışkanlık döngüsünün Pepsodent’in kurucu ve pazarlamacılarının dahiyane fikri olduğu zannedildi ancak birebir aynı reklamlar ve aynı taktikler daha önce çıkıp iflas etmiş diğer diş macunu şirketleri için de kullanıldı. Yok olmuş bu şirketler sindirilerek tarih sahnesinde silindi ve başarıya ulaşan Pepsodent’in hikayesi reklamcılık ve üretim sektöründe bir mite dönüştü. Bu şekilde insanların algısının başarıya endekslenmesi ve zor durumda olsalar bile daha iyiye umut beslemeleri bu tarz bir anlayış ve illüzyonun ürünü. Ha, gerçekten de Kapitalizm’in iyi uygulandığı yerlerde çok çalışan ve dahiyane, yenilikçi fikirlerini sunan insanlar kazanabiliyor. Tabii günümüzde bundan ne kadar uzaklaşıyoruz ya da ne kadar bu kademedeyiz bilmiyorum.

Peki devletin bu tarz eksesif bir güce sahip olması, yozlaşmayı “mutlaka” beraberinde getirmez mi? Uygulanabildiği kısa bir süre olsa dahi, devlet her el değiştirdiğinde bu yozlaşmaya yaklaşmamız ne kadar olası sizce? Uygulanabilir ve ideal Sosyalizm nasıl olmalı? Madem ki yeni fikirlere yer yok, gelişim nasıl kaydedilebilir? Ben devletin bu derece dengesiz bir güce sahip olmasından mütevellit Sosyalizm’in bireyselliği yok ettiğini ve her ne kadar sistem Kapitalist anlayışın dışında da kalsa, devletin başındakilerin Kapitalist hislere sahip olma ihtimallerinin yüksek olduğunu düşünüyorum. Çok klişe bir örnek belki ama, Hayvan Çiftliği’ndeki gibi domuzların insana benzememesi için ne yapabiliriz?

Bahsettiğim şey bu.

Bana da böyle geliyor. Arthur C. Clarke’ın meşhur sözü var hatta: “Dünyadaki hiçbir ütopya, insanlarının hepsini sonsuza dek mutlu edemez.” Mutlu olmayan kişiler ise devirmeye, değiştirmeye, dönüştürmeye yazgılarıyla bağlıdır bana kalırsa. Ancak bir yandan da insanın kendi evrimini ve gelişimini sağlayabileceğine de inanıyorum. İnsana ömürlük, sabit bir karakter biçmek pek doğru gelmiyor o yüzden.


(Sapere Aude!) #3322

Bu sürecin karşılıklı olması düşüncesine ben de sahibim. İçinde bulunduğumuz ortamdan, sosyal ilişkilerden, toplumsal koşullardan etkileniyoruz. Ancak hepimiz birer özne olduğumuz için etkilendiğimiz bu koşulları etkileyebiliyoruz. Muhtemelen daha önce verdiğim Almanya’daki gurbetçiler örneğinde olduğu gibi, Almanya gibi bir mekanda olmaları onları etkiliyor; ancak onlar da buna tepki göstererek bulundukları mekanı etkiliyor. Etkilenen mekan, bu sefer farklı bir şekilde onları etkiliyor ve bu süreç, devam ediyor.

Kapitalizm örneğinde de bunu görüyoruz bence. Bizim doğamıza uygun, işlediği zaman fayda sağlıyor ve çok büyük atılımlar yapmamıza yardımcı oluyor. Oluşturduğu mekan, toplumsal ilişkiler ve sadece kapitalizm özelinde, kendisinin de özellikle çabaladığı üzere bilincimizi etkiliyor. İnsanın doğasının bencillik, rekabet ve hırs üzerine temellendiği düşüncesi, böylece daha sıkı yerleşiyor. Halbuki empati, diğer insanları düşünme, diğerkâmlık gibi özelliklerimiz de var.

Ben insanın eylemleriyle değiştiremeyeceği, umduğu gibi etkilemeyeceği, beklemediği sonuçların doğacağı gelişmelerin yaşanacağını düşünüyorum. Çünkü bahsettiğimiz sistemler, ilişkiler karmaşık; içinde yine özne olan insanları barındıran yapılar. Hal böyle iken kapitalizmin bizi içine aldığı yapının da çözülüp başka bir şekle bürüneceğini düşünüyorum. Benim, çok da bilimsel olmayan gözlemlerim saf bir sosyalizmin mevcutun yerini alacağını söylemiyor. Daha çok İskandinav sosyal demokrasileri gibi bir yapının, devrim gibi keskin bir kırılma yerine evrim gibi yumuşak bir geçişle geleceği ihtimali üzerine duruyorum. Bunun da bir sebebi, kapitalizmin kendisi üzerine düşünme işini en iyi yapan sistem olması.


(Can) #3323

Mutlaka getireceği söylenemez. Çünkü Stalin dışında bildiğim kadarıyla devletin bu gücünü diktatörlük neticesinde kullanan başka bir lider yok. Tabi burada devrim aşamasından değil, devletleşmiş sosyalizmden bahsetiyorum.

Teoride ve temelinde uygulanacak her sistem ideal olduğu gibi bu Sosyalizm içinde geçerlidir. Fakat o kadar sosyalist lider var ki, her birinde mutlaka bir artı ve bir eksi var ve çoğu kendi milletini tatmin edecek şekilde. Örnek verecek olursam, mesela Maoizm’de işçi sınıfı yerine köylü sınıfını duyarız. Çünkü zamane Çin’de işçi sınıfı genelde batılı devletlerin elinde olan sahil kentlerinde mevcut ve sayıca çok az.

Buradaki en büyük ayrılık Stalinizm-Troçkizm konusunda. Aslında ikiside Marksizm-Leninizm üzerine kurulmuş sistemler. Fakat Stalin “tek ülkede sosyalizm” Troçki “her ülkede sosyalizm” diyor. Yani, Budapeşte’nin Varşova’nın domuzlarının kamyon kamyon Moskovaya götürülmesi buna (Stalin politikalarına) dayanıyor.

Sadece şunu diyebilirim, Troçkizm “sürekli devrim” yolunda olduğu için günümüze bence daha uygun bir sosyalizm biçimi olabilir. Fakat ekonomik ve siyasi detayları hakkında pek bilgim yok. Bu tartışma sayesinde içimde derin bir araştırma hevesi uyandı.

Yani diyelim ki, konserve et üretmek istiyorsunuz. Devlet size bir fabrikanızı, işçinizi ve işçinizin maaşını veriyor. Ancak karşılığında devlete tüm ürünlerinizi veriyorsunuz. Yeni fikirlerden kastım ise mesela aklınızda mükemmel bir buluş var. Bu buluşu gerçekleştirmeniz için devlet size her türlü kaynağı sağlar. Ama buluş size değil kamuya ait olacağından, adınız dahi anılmaz. Bundan bahsetiyorum.

Hatta sosyalizm, bilime ve teknolojiye kapitalizme kıyasla çok daha destek olur. İddia ediyorum: Sovyetler Birliği, Amerika Birleşik Devletlerini bilim ve teknoloji konusunda bir güzel pataklar. Ancak işler ABD’ye göre çok daha korkunç ve acımasız işler. Araştırma için kurulan adını bilip bilmediğimiz bir sürü kapalı şehir var. Ki bu şehirler bahsettiğim tahsis edilen yerler. Bu şehirler Almanların ulaşamayacağı düşünülen yerlerde. Hala şehirler kapalı tutuluyor, hatta SSBC’nin araştırma ve projelerinin çoğuna erişilememiş. SSBC, ABD’ye göre daha realist araştırmalara ve projelere sahip. Bilimsel etik mevcut değil, deneklerin insan olabildiğini biliyoruz. Ama daha ötesi var mı bilmiyorum.


(Friendly Neighborhood Spider-Man ) #3324

İYİ Parti yakında Cumhur İttifakı safına katılırsa şaşırmayın. MHP ile yumuşama dönemine girdiler resmen. Koray Aydın’ın dediğine göre Bahçeli daha önce yaptığı suçlamalardan pişmanlık duymuş, bir el uzatmış.


(Can) #3325

Altından bir oyun çıkar, birleşirlerse bu seçim bu oyunun kurbanı olur. Bana bir koku geliyor, sanki iki ihtimal için de ayrılmışlar gibi geldi şimdi. Tekrar birleşirlerse şaşırmam.


(ali bayraktar) #3326

bu kitap hakkında ne düşünüyorsunuz


(Friendly Neighborhood Spider-Man ) #3327

Bahçeli gidince olacak olan oydu zaten de bu kadar erkenden iyi ilişkiler kurmalarını beklemiyordum.